Bir Kitabın Eşiğinde – Editör: Yekta Kopan

Bir-Kitabin_esiginde
Önce Söylenen! – Yekta Kopan
Ludwig Wittgenstein ünlü eseri Tractatus Logico-Philosophicus’u yayımlatabilmek için yayınevi ararken ciddi sıkıntılar yaşar. Bu uzun süren arayışın sonunda Londra’lı bir yayıncı eseri basmayı kabul eder. Ancak onun da bir koşulu vardır: Bertrand Russel’ın esere bir önsöz yazmasını ister. Yayıncı böylece hem bilim dünyasının olurunu baştan almayı hem de zorlu bir okuma vaad eden esere ünlü bir bilimci-felsefeciden gelen önsözle okurun ilgisini çekmeyi amaçlamaktadır. Wittgenstein da Cambridge’den hocası olan Russel’dan bu önsözü yazmasını ister yani bir anlamda sipariş eder.
Kimi zaman Tractatus örneğinde olduğu gibi eseri önemli bir imzanın koruyucu şemsiyesi altına almak için yazılır önsözler. Kimi zaman Cervantes’in Don Kişot için yazdığı olağanüstü önsözde olduğu gibi bir bütün eseri sarmalayacak anlatı kabuğunu oluşturmak için kaleme alınır. Bazen yazar söyleyeceklerini eserde tamamlayamamışçasına bir ön gevezelik etme gereksinimi içindedir, bazen de yazarın yayıncısı, editörü, edebiyatına sahiplenen bir yakın-yazar arkadaşı. Edebiyat dışı çalışmalarda çoğu zaman esere bir çerçeve çizmek, çalışma yöntemini aktarmak ve katkıda bulunanlara teşekkür etmek amacı güdülür. Tabii bir de klasiklere yazılan önsözler vardır; edebiyatın soy ağacına yapılan bir saygı duruşu. Kısacası öznel yorumlardan anılara, malumatfuruşluktan akademik çözümlemelere uzanan bir önsözler tarihinden söz edilebilir.
Bu kitapta yirmi iki yazar “keyfî seçilmiş kitaplar için yayınlanmamış önsözler” kaleme aldılar. Edebiyattan sosyal bilimlere, nota kitabından karikatüre, Türk yazından eserlerin yanı sıra Türkçeye çevrilmiş-çevrilmemiş yirmi bir kitap için yirmi bir önsöz. Sadece önsözlerden oluşan bir kitaba önsöz yazmak deyince, Oğuz Atay’a saygı duruşunda bulunmaktan öte bir şey gelmiyor elden. Bu yüzden en doğrusu sözü Atay’a bırakıp yirmi bir ayrı kitabın eşiğinde duran metinlere ve yazarlarına teşekkür etmek.
Sonunda iyice sapıtırdı. Bir ‘önsöz yazarı’ olacağını, yalnız önsözler yazacağını, bunu daha önce kimse düşünmediği için böylece meşhur olacağını söylerdi. Neden bunu daha önce kimse düşünmemişti? Belki onun gibi önsöz okumaya meraklı yüz binlerce insan vardı. Bu insanların istekleri uygun bir biçimde karşılanırsa, insan bu işten zengin bile olabilirdi. Yüz binlerce insanın arzusuna cevap vermek gerekiyordu. ‘Ne gibi önsözler yazacaksın Selim?’ dedim.
‘Kendi önsözümü yazacağım. Olmayan romanların yazarı Selim Işık için önsözler yazacağım. Her önsözde, okuyucunun karşısına değişik bir kişilikle çıkacağım. Bin yazar kadar, on bin yazar kadar güçlü olacağım böylece. Bazı önsözlerde başarısız bir yazar olacağım: ilk eserimin ilgi görmemesi üzerine ümitsizliğe kapılarak intihar edeceğim. Bazen de, o kadar meşhur olduğum halde anlaşılmamış olmanın ıstırabını duyacağım gene: insanlardan kaçacağım.
‘Önsözcülükte o kadar meşhur olacağım ki ayrıca, gerçek yazarlar, yani, eserlerinin önsözden sonraki kısmı da var olan yazarlar da yalnız bana yazdıracaklar önsözlerini. Kimseye gitmeyecekler benden başka. Yalnız, onların ‘Hayatı ve Eserleri’ni de gene bildiğim gibi yazacağım. Gerçek hikâyelerinin ne olduğu beni ilgilendirmeyecek.
‘İşte böylece dostum, okumuş olduğum önsözlerden edindiğim bilgiler boşa gitmeyecek. Dünya çapında ilk ‘önsözcü’ olacağım. Edebiyat dünyasında binlerce yıldır eksikliği duyulan bir yaratıcı ortaya çıkacak. Belki İsveç Akademisi de bu konuda bir Nobel ödülü koyar; ne dersin?’1
1-Tutunamayanlar, Oğuz Atay, 1.baskı Sinan Yayınları 1972, İletişim Yayınları-Bütün Eserleri I, 11.baskı 1996, sf: 400-401

Yazarlar
Cem Akaş
Feridun Andaç
Nurdan Beşergil
Simten Coşar
Çiğdem Çalkılıç
Özlem Denli
Nursel Duruel
Can Eryümlü
Levent Gönenç
Murat Gülsoy
Ömer İzgeç
Adnan Kurt
Hande Öğüt
Nazlı Ökten
Çağkan Sayın
Akın Sevinç
Ilgın Sönmez
Ayfer Tunç
Pınar Türen
Sibel K. Türker
Engin Türkgeldi
Buket Türkmen

Yayına Hazırlayan: Yekta Kopan
Düzelti: Yekta Kopan
Tasarım: Faruk Ulay
Tasarım Uygulama: Murat Gülsoy
Kapaktaki Resimler: Levent Gönenç ve Jules Feiffer
Türü: Deneme
© Mayıs 2003 altKitap

Kitabı PDF formatında okumak için aşağıdaki bilgileri doldurun.

E-posta:*
Kutucuktaki yazıyı tekrarlayınız.

Yekta Kopan

1968'de doğdu. Öğrenim hayatı Ankara'da geçti. Hacettepe Üniversitesi İşletme Bölümü'nden mezun oldu. Öyküleri Hayalet Gemi dergisinde yayınlandı. Çeşitli dergilerde edebiyat, müzik, plastik sanatlar ve sinema üstüne yazılar yazıyor. Elektronik yayınevi altKitap.com’un yayın kurulunda. Editörü olduğu altZine.net’de internet ortamına yönelik edebiyat çalışmaları yapıyor. Kitapları: Fildişi Karası, Aşk Mutfağından Yalnızlık Tarifleri (2002 Sait Faik Hikâye Armağanı), Yedi Derste Vicdan Muhasebesi, Daha Önce Tanışmış mıydık (altKitap.com/e-kitap). 2004 yılında İçimde Kim Var adlı romanı yayımlandı.